Ciencias

Enerxías renovables, bioloxía, ciencias, política, historia, opinións…

Archive for the ‘lingua’ tag

Memoria da lingua

without comments

As Candongas do Quirombo, nome colectivo baixo o que traballan Andrea Núñez, Xandra Santos, Lara Rozados, Laura Fernández e Raquel Rey, vén de rematar a realización de Memoria da lingua, un documental no que a través de vinte entrevistas investigan a memoria social da lingua galega. Xa se pode ver na rede.

A memoria da lingua from as candongas do quirombo on Vimeo.

Written by ar

Outubro 29th, 2010 at 8:56 p.m.

Posted in vídeo

Tagged with , , , ,

Unha perda para a cultura Galega

without comments

Hoxe anunciouse a perda de dous medios de información en Galego como son Vieiros e o portal de novas Chuza!. Ambos medios, con temáticas diversas, eran parte do referente cultural e do internet en Galego. Unha ventá aberta ó exterior en galego que marchan “até sempre” como dicía Vieiros.

Até sempre

Hoxe, 24 de xullo de 2010 e véspera do Día Nacional, Vieiros pecha logo de 15 anos de ilusión e esforzo por manter o medio que sempre soñaramos.

Nacemos cando a rede galega estaba aínda en cueiros e ningún medio do país estaba na web. Tivemos a mesma forma de entender Galiza que aquela revista homónima do exilio liderada por Luís Soto: un país moderno e aberto ao mundo, sen complexos e con todo o futuro por diante.

Vieiros foi desde o comezo unha iniciativa aberta e independente, que pretendeu abeirar a toda a comunidade de galegos alí onde estiveren, na crenza de que Galiza non é só un territorio, senón tamén un espazo de comunicación. E nese espazo, Vieiros converteuse no cerne de múltiples proxectos, tanto propios como alleos. Do seu impulso xurdiu o primeiro especial electoral on-line (Eleccións Galegas de 1997), a primeira ciber-charla cun persoeiro (Isaac Díaz Pardo), o primeiro vocabulario sexual realizado coa colaboración dos lectores, a primeira experiencia de creación literaria en rede (Por conto alleo, de Camilo Franco), ou a creación de ‘A Polo Ghit’, o primeiro concurso da canción galega do verán.

Como punto de referencia dos internautas galegos no mundo, Vieiros chegou a ter até máis de trinta correspondentes-colaboradores en diferentes lugares do mundo: desde Gotemburgo a Nova York pasando por Bos Aires e O Bierzo . Asemade, deulle abeiro a colectivos e outras publicacións, como o IGADI, Tempos Novos, Canal Ciencia, Federación Ecoloxista Galega ou Irimia.

Mais foi o labor informativo diario o que consolidou Vieiros como medio de referencia da Internet galega, sobre todo a partir do Prestige, cando -cun esforzo informativo sen precedentes- acompañamos a resposta social diante da catástrofe mentres a meirande parte dos medios maioritarios miraban cara a outro lado.

Sen embargo, e a pesar dos seus máis de 20.000 lectores diarios, Vieiros nunca foi un medio rendible e necesitaba absorber parte dos recursos necesarios para sobrevivir dunha empresa do mesmo accionariado.

En xuño de 2009, nunha situación de aparente bonanza económica no seo das dúas empresas, unha auditoría externa desvelou irregularidades económicas e administrativas de extrema gravidade, cuxa responsabilidade foi asumida por escrito polo daquela xerente e apoderado das empresas, Óscar Martínez, quen terá que responder diante da xustiza.

Este proceso levou ao peche da outra empresa e de forma inmediata deseñouse xunto cos traballadores un plan de viabilidade para salvar Vieiros, cousa que non foi posible dada a gravidade da situación, á que houbo que sumarlle o duro golpe da crise económica.

Foi pois un ano moi difícil no que empresa e traballadores intentamos de todos os xeitos manter acesa a estrela de Vieiros, pero chegou a hora de renderse.

Neste momento, só resta darlles as grazas a todos os lectores, aos que creron neste proxecto, colaboraron nel e puxeron o seu grao de area para que outro xornalismo galego fose posible. E moi especialmente aos traballadores e aos opinadores, pola súa entrega e compromiso inesgotable.

Foi un pracer. Até sempre.

Lois Rodríguez, editor de Vieiros

EDITORIAL
Un país normal

A crise que se está a vivir revela a febleza do noso sistema mediático (o que aposta polo uso normal do idioma), a pesar dos titánicos esfozos dos seus editores.

Os medios en galego viviron e viven fundamentalmente da publicidade e convenios institucionais e en moita menor medida do escaso mais valioso apoio privado. A aposta pola publicidade en galego e en medios en galego ainda non callou nas nosas empresas. A situación na prensa noutras linguas non é moi diferente, e en maior ou menor grao, o apoio das administracións é decisivo para a súa supervivencia. Pero os nosos medios son máis novos, con menos capacidade empresarial e máis febles ca outros sistemas mediáticos que acumulan décadas (cando non séculos) de experiencia ás súas costas.

Se a lingua é o principal eixo sobre o que vira a nosa identidade, o apoio aos medios que intentan que sexa unha ferramenta cotián debería ser unha cuestión estratéxica de calquera poder público, chámese este Xunta, Deputacións ou Concellos. A realidade, cando xa logo van tres décadas da nosa Autonomía, foi e é ben outra.

Nin os primeiros executivos propios, nin a longa etapa Fraga, nin o bipartito, nin aínda menos o actual Goberno amosaron interese en favorecer un espazo real para o florecemento dos medios privados en galego. Mais tamén é certo que de todos é a responsabilidade última. Non sermos quen de construír medios fortes que sexan o espello dun país máis dono e orgulloso do seu, non é máis que o reflexo no cristal da nosa realidade como sociedade.

Houbo e hai iniciativas que intentan facer normal o que é anormal. Sen dúbida o mellor exemplo son os xornais e publicacións que comparten a Asociación de Medios en Galego. Constituída en 2004, esta entidade procura consolidar un espazo comunicativo empresarial e profesionalizado na nosa lingua. Eis o pulso case heroico que seguen a manter medios imprescindíbeis como A Nosa Terra, Terra Cha Xa, A Peneira, Galicia Hoxe, O Sil, De Luns a Venres ou Tempos Novos. Tarefa de todos é soprar para que esta agra sexa cada vez máis vizosa, un alicerce fundamental para conseguir a arela de sermos un país normal.

Independencia, creatividade e esplendor

No limiar da edición facsimilar do Vieiros de México (1959-1968), publicada por Edicións A Nosa Terra, Margarita Ledo principiaba: “Estás tocando galego, como decisión de sermos independentes, criativos e esplendorosos”. A histórica publicación da que collemos o nome procurou unha Galiza moderna, aberta a Portugal, feita desde o exilio e a emigración para unha comunidade única de galegos no mundo. Esa foi a arela que tiveron aqueles visionarios (Luís Soto, Carlos Velo, Florencio Delgado…). É unha forma de entender Galiza, de pensar o país dun xeito moderno, ecléctico e desacomplexado. Foi a base editorial do actual Vieiros.

Manter esa liña e o noso labor informativo diario consolidounos como referente. O seguimento da crise do Prestige pode ser un exemplo paradigmático, Vieiros, espremendo ao máximo os seus limitados recursos abriu unha fenda nun contexto de forte presión censora. Esa forma de facer, aplicable a moitos máis casos, foi o espirito do que nunca desfalecemos.

Dedicámonos asimesmo a abrir o campo de xogo, demos voz a todas as sensibilidades dunha sociedade plural que compartía a arela de defender e facer avanzar o país. Nel sempre estivemos centrados, tanto editorial como formalmente, pensando o mundo desde aquí.

Vieiros optou desde os seus comezos por converterse no medio de comunicación dunha sociedade que estaba por vir, pero que un día chegaremos a ser. Camiñar cara a realidade na que nos gustaría vivir implica non deixarse controlar. A nosa radical independencia trouxo custos. Vivimos nun país cun escaso nivel de cultura democrática, cun quefacer informativo moi centrado en persoas no canto de ideas ou procesos. Informar desde esa postura independente e poñer ideas enriba da mesa provocou problemas, incomprensións e mesmo ataques desde todas as opcións ideolóxicas.

Pero tamén é xusto dicir que neste camiño gañamos moitos amigos e moitos parabéns. Aquí sempre atoparon abeiro todas aquelas persoas e entidades que buscasen un espazo aberto, plural, normalizador, independente e en galego. Sempre cremos que entre todos, sexan de quen sexan, con repecto e esforzos compartidos, é como vai avanzar o país.

Ao longo destes quince anos, o editor e todos os que aquí traballaron, especialmente os directores Daniel, Rocío, Anxo, María e Ramón, así como Roberto, o xefe de redacción, e os xornalistas que até aquí chegamos, compartimos a idea de que este medio se tiña que ir facendo en colaboración con opinadores e lectores. E así foi, mesmo contando con personalidades tan plurais, demos conseguido manter unha liña editorial clara ao longo do tempo e realizar un xornal que moito máis que dunha ou outra persoa foi un logro colectivo. Esa foi a nosa máis rendíbel aposta pola creatividade.

A maiores desta, esplendor e independencia, foi o que intentamos achegar a uns lectores que coma ti son creativos, respectuosos, ilusionados, críticos e solidarios, en definitiva, esplendorosos e independentes, e agardamos ter aberto novas rutas para que o país, algún día, tamén o sexa.

Unha mágoa, porque ademais de Chuza!, tamén pecha Vieiros, un referente histórico durante 15 anos na información en Galego na internet, no que tiñan acollida todas as posturas políticas.

No tema de Chuza, vai ó peche, máis pola falla de tempo do seu creador, Berto Yáñez, que polos usuarios. Como ben comentaba un xOsse, na nova da chuzada

O Boicoz acabou con chuza! Si, esa é a miña conclusión. Nin sequera a entrevista do administrador se permitiu levar a portada…,

Logo a escasa presenza dos blogs escritos en galego, a discriminación do blogomillo botou daquí a moitos blogueiros,… En fin.

Berto, poderías aclarar cales son as asociacións que rexeitaron continuar o proxecto?

Ou galeguzo

Não procuremos responsáveis ao feche. Manter Chuza não é só meter dinheiro, é também fazer um pouco de moderador, atender queixas dos usuários, fazer de ‘mecânico’… Nem todo o mundo tem a capacidade nem a paciência, e menos se não vê possibilidades de rendimento, difíceis sobretudo no contexto de crise.

E como se comentou antes, a internet galega tem ainda muitos micro-espaços que podem servir como viveiro de criatividade…

… e queda-nos o Facebook 😉

Comi dizia Vixia, há, acima de tudo, uma Galiza não virtual, mas real. Neste Festigal podemos aproveitar para vê-la e começar a preparar o futuro.

Obrigado por me ajudares a topar tanta boa gente, Chuza. Obrigado pola tua grande generosidade, Berto.

Ou Casdeiro

Eu xa hai anos, nos tempos de Arredemo, falara cun persoeiro que traballa para La Coz pero que aínda así moito fai pola cultura galega (cada quen que adiviñe…) sobre a necesidade de unirmos forzas.

Se algún día damos superado o castrismo social dos galegos (nada que ver con Fidel: falo de cada un no seu castro, e que se fodan os que machaquen os romanos), poderíamos analizar a maneira de crear unha infraestrutura humana, técnica e económica autoxestionada e autosuficiente ao máximo, que dea acubillo a todos os proxectos online non lucrativos culturais e sociais galegos.

Sego a pensar firmemente que é o camiño, se algo disto ten que server para algo.

Teño os meus apuntamentos e reflexións sobre esta leria nalgures e estou disposto a compartir ideas cando queirades e poidamos.

E Vixia

O importante de Chuza! é que é referente e punto de encontro de numerosas iniciativas e perspectivas en clave galega. Abranxe novas de todos os aspectos. Non é apenas unha parte de todo iso, tenta acollelo todo. Así que, se non ten continuidade Chuza! como tal, eu non quero substituílo por unha desas parcelas, que merecen todo o respeito. Interésame un proxecto galego amplo, para todos, ou sexa un proxecto nacional.

Igual ca publicidade aínda se podería aguantar un pouquechiño máis ou…unha mágoa.

Unha tristura de nova para os usuarios da rede galegos, porque súmase a morte doutro medio non fai moito como era Gznación e agora Vieiros e Chuza!, os dous medios, xustamente a véspera do día da Patria.

Chuza pecha

Dende hai meses, e por múltiples circunstancias, o mantemento de chuza fíxose cada vez máis complexo para min. Despois de avaliar moitas opcións decidín deixar este proxecto e ofrecer a súa xestión a determidadas asociacións e entidades que crin adecuadas para darlle continuidade.

Ninguén puido facerse cargo, polo que decidin que era o momento de poñerlle fin a chuza. E mañá é un día como calquera outro.

Chuza e, nomeadamente, outros medios históricos que desaparecen esta finde, deixan un oco importante niso que chamamos moitas veces rede galega. Pero os ocos están para enchelos. Todo o que queda a partir de agora é mellorar.

Moitas grazas por todos estes anos de colaboración.

Preguntas:

* Porque non me ofreciche chuza a min? Eu queria seguir co proxecto!!
Ben, o traspaso dunha web é algo máis complexo que pasar un contrasinal. Cando decidín que a miña etapa de administrador de chuza remataba, escollín varias organizacións e entidades que consideraba adecuadas para a continuidade e centreime nesas. Pero sempre podes coller o código fonte de chuza ou, case mellor, do menéame orixinal e montar a túa propia rede.

* Como vai ser o peche?
(actualizado) Será o 25 de xullo ás 23:59. Apagarase o servidor web. Non haberá arquivo online incialmente. Traballarase en publicar unha versión estática e reducida do arquivo. (Ver este chio)

KORUÑO, legado de Hércules

without comments

El falso documental ha estado en boga en los últimos años gracias a las películas de artistas como Sacha Baron Cohen o Christopher Guest. Las posibilidades cómicas y narrativas de este género están siendo aprovechadas por el director Daniel López para intentar explicar el origen de las expresiones y palabras que conforman el ‘koruño’, la jerga propia de la ciudad. En la pieza, que se estrenará en el mes de julio, participan actores de reconocida trayectoria teatral y televisiva como Isabel Risco y David Perdomo

La Opinión Coruña

Nadie sabe de dónde surgió hace ya más de dos décadas. Ni el secreto de su arraigo. Pero lo cierto es que el koruño, la jerga urbana que brotó entre los más jóvenes de los barrios populares, acabó por formar parte del patrimonio y seña de identidad de A Coruña. Incluso los puriles (personas mayores, progenitores) lo entienden y a veces lo practican sin tan siquiera saberlo. Pasado el puente de A Pasaxe, carece de significado para cualquiera pedir una truja (cigarillo), pasear al chukel (perro), preguntar por un kel (vivienda) o irse con la já.

Nadie sabe porque jicho o jicha, de uso tan frecuente en Vigo para designar a un tío o tía, es en A Coruña un macarrilla. O por qué “achantar”, que en castellano significa “detenerse, parar”, se utiliza en koruño para decir todo lo contrario: “achanta de ahí” es “apártate”, “quítate de en medio”.

El País

Written by ar

Xuño 25th, 2010 at 11:43 p.m.

Adeus José

without comments

“A viagem não acaba nunca. Só os viajantes acabam. E mesmo estes podem prolongar-se em memória, em lembrança, em narrativa. Quando o viajante se sentou na areia da praia e disse: ‘Não há mais que ver’, sabia que não era assim. O fim duma viagem é apenas o …começo doutra.”

Viagem a Portugal – José Saramago

José Saramago
Fotografía de Fundação José Saramago

José Saramago, Nobel da Literatura em 1998 e antigo Director Adjunto do Diário de Notícias, faleceu hoje aos 87 anos na sua casa na ilha espanhola de Lanzarote

Filho e neto de camponeses sem terra, JOSÉ SARAMAGO nasceu na aldeia de Azinhaga, província do Ribatejo, no dia 16 de Novembro de 1922, se bem que o registo oficial mencione, como data do nascimento, o dia 18.
Seus pais emigraram para Lisboa quando ele não perfizera ainda dois anos de idade.
A maior parte da sua vida decorreu portanto na capital, embora até ao princípio da idade madura tivessem sido numerosas, e às vezes prolongadas, as suas estâncias na aldeia natal.

Fez estudos secundários (liceal e técnico) que, por dificuldades económicas, não pôde prosseguir. No seu primeiro emprego foi serralheiro mecânico, tendo exercido depois diversas outras profissões: desenhador, funcionário da saúde e da previdência social, tradutor, editor, jornalista.

Publicou o seu primeiro livro, um romance (Terra do Pecado), em 1947, tendo estado depois largo tempo sem publicar, até 1966. Trabalhou durante doze anos numa editora, onde exerceu funções de direcção literária e de produção. Colaborou como crítico literário na revista Seara Nova. Em 1972 e 1973 fez parte da redacção do jornal Diário de Lisboa, onde foi comentador político, tendo também coordenado, durante cerca de um ano, o suplemento cultural daquele vespertino. Pertenceu à primeira direcção da Associação Portuguesa de Escritores e foi, desde 1985 a 1994, presidente da Assembleia Geral da Sociedade Portuguesa de Autores. Entre Abril e Novembro de 1975 foi director-adjunto do jornal Diário de Notícias.

A partir de 1976 passou a viver exclusivamente do seu trabalho literário, primeiro como tradutor, depois como autor. Em Fevereiro de 1993 passou a dividir o seu tempo entre a sua residência habitual em Lisboa e a ilha de Lanzarote, no arquipélago de Canárias (Espanha).

Morreu José Saramago e Diario De Noticias

José Saramago – Onde está então a democracia?

Excelente fala de José Saramago, denunciando as grandes corporações.

Informe Semanal. “El viaje de Saramago”

22-11-2008Informe Semanal hace un recorrido por la vida de Saramago, Premio Nobel de Literatura. El escritor, que acaba de superar una grave enfermedad, ha encontrado tiempo para escribir su último libro, “El viaje del elefante”, que podemos encontrar ya en las librerías. El programa se ha desplazado a Lisboa y a los lugares imprescindibles de Saramago, que nos aconseja con sabiduría, una vez más, “que nos dejemos llevar por el niño que fuimos” (22/11/2008).

Informe Semanal. ’El viaje de Saramago’

Written by ar

Xuño 18th, 2010 at 3:19 p.m.

En galego tamén se fai ciencia

without comments

A defensa do galego vai máis alá do seu emprego literario ou da reflexión lingüística. A defensa do galego inclúe tamén o seu uso cotián en todos os ámbitos da sociedade. En espazos específicos de investigación, hoxe en galego tamén se fai ciencia.

En galego tamén se fai ciencia from En galego tamén se fai ciencia on Vimeo.

En galego tamén se fai ciencia é unha campaña promovida pola Comisión Interuniversitaria de Política Lingüística

* Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo
* Servizo de Normalización Lingüística da Universidade da Coruña
* Servizo de Normalización Lingüística da Universidade de Santiago

Máis información na ligazón “En Galego tamén se fai ciencia

Written by ar

Maio 31st, 2010 at 10:15 p.m.

Novo decreto?

with one comment

A Xunta acaba de presentar hoxe o novo borrador do decreto do galego, despois do decretazo (ao que se opuxo toda a sociedade galega) de hai uns meses. Segundo o Conselleiro de Educación, o novo decreto é a “liberdade do individuo” aínda que si fixámonos un pouco no decreto, vemos que é en esencia igual que o que tiña o bipartito, ese “goberno nado do demo” e que buscaba “adoutrinar aos escolares” tal e como dicían os populares.

Así, por tramos educativos, en Educación Infantil, las familias votarán el idioma, entre gallego y castellano, en el que se impartirán las clases. En Primaria, la consellería fijará el castellano en Matemáticas y el gallego en Coñecemento do Medio. Pero, y esta es la gran novedad, si la “mitad más uno de los padres” escoge cambiar la decisión gubernamental, el Consello Escolar de cada centro deberá hacerlo. La votación se realizará cada cuatro años.

El País

Segundo o novo decreto:

En el texto, que sustituirá al anterior decreto aprobado por el bipartito, la Xunta establece la lengua en la que se impartirán esas ocho asignaturas sujetas a posibles modificaciones. En principio, en la etapa de infantil Matemáticas será en castellano y Coñecemento do Medio en gallego; y en secundaria, tres asignaturas (Ciencias Sociais, Ciencias da Natureza y Bioloxía) se impartirán en gallego y otras tres (Matemáticas, Tecnoloxía y Física y Química) en castellano.

Até agora, esas materias facíanse tal e como se presentan no “novo decreto”, salvo por Tecnoloxía que había liberdade nos centros educativos. A única triste novidade, pasa porque Física e Química en Secundaria será en Castelán (en Secundaria eran en Galego, aínda que ao chegar a Bacharelato xa eran en Castelán)

En cuanto al resto de materias, Jesús Vázquez explicó que será cada centro educativo el que decida el idioma en el que se imparten –salvo las asignaturas de lengua–, aunque tendrán la obligación de respetar el equilibro del 50% entre ambas en el número de horas semanales.

Con esos datos, los profesores utilizarán la lengua predominante entre los integrantes del aula, aunque el decreto establece la ”responsabilidad” de integrar a todos los alumnos.

Os centros xa tiñan liberdade para a elección das materias, en función da lingua maioritaria dos habitantes da contorna.

Los alumnos se podrán expresar en la lengua que consideren más conveniente, aunque se realizará una orientación pedagógica en el sentido de que se use la que corresponde con la materia.

Os alumnos xa podían expresarse nas linguas que quixesen (galego ou castelán) salvo nas materias de Lingua e Literatura Galega (Galego) e Lingua e Literatura Castelá (Castelán).

A única novidade é a petición de votación aos pais en Infantil, preguntándolles pola lingua materna.

En Infantil, mantense que o profesorado usará a lingua predominante dos alumnos. Serán os pais os que decidan cal é o idioma maioritario. A Xunta preguntaralles cada curso, en principio pola “lingua materna” e non pola lingua da súa preferencia.


O que realizaron desde a Xunta, foi recuar nas súas ideas de impoñer o castelán (a verdadeira imposición e non a do Galego como dicían eles).

Hoxe en día, calquera alumno, pódese expresar correctamente en ambas as linguas, chegando a ser totalmente bilingüe, aínda que os populares seguirán dicindo que se impón o galego ou se quere acabar co castelán, algo totalmente falso, tendo en conta que o 95% dos medios de comunicación en Galicia, son castelán ou que a Unión Europea apoiaba o anterior decreto porque era un decreto no que se avanzaba na plena competencia de ambos os idiomas, especialmente no de Galego.

Información de LVGVierosA Nosa Terra El PaísXunta de Galicia

Written by ar

Marzo 13th, 2010 at 9:30 p.m.

Cantas manifestacións van ser necesarias para que Feijóo escoite ó seu pobo?

without comments


El País

Máis de 50.000 personas, colapsaron Santiago de Compostela nun día laborable na defensa do galego e o señor Núñez Feijóo, aínda segue dicindo que só estaban os nacionalistas.

Para que o saiba o señorito Núñez Feijóo:

A FAVOR: PP, Confederación de Asociaciones de padres de Centros concertados (Congapa).

EN CONTRA: CIG, STEG, CCOO, UGT, ANPE, Nova Escola Galega, Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG), Asociación de Pedagogos de Galicia, Comités Abertos, Sindicato de Estudantes, Iesga, Agir, Galiza Nova, Xuventudes Socialistas, Esquerda Unida Mocidade, Mocidade pola Normalización Lingüística, Foro da Mocidade, Federación de Centros Públicos de Galicia, Federación Española de Centros Religiosos de Enseñanza, PSOE, BNG, Terra Galega, EU, FPG, RAG, As 3 Universidades Galegas, xuristas…

Malmequer

Jo vull l'ensenyament en gallec
Fotografía de ESCAPA

Ata cando seguerá sen escoitar ó pobo?

Written by ar

Xaneiro 21st, 2010 at 8:10 p.m.