Ciencias

Enerxías renovables, bioloxía, ciencias, política, historia, opinións…

Archive for the ‘forestal’ tag

Seguimento dos lumes en Galicia (2011)

without comments

Neste mapa de Google Maps, pódese facer un seguimento los lumes existentes en Galicia neste 2011. A fonte de datos tentará ser sempre pública e contrastada, sendo fundamentalmente medios de comunicación, información oficial e datos do FIRMS Web Fire Mapper. Recordemos que o ano pasado, a Xunta non informaba dos lumes inferiores a 20 hectáreas, polo que este seguimento online feito por usuarios é clave para ter unha información completa sobre os lumes


View Incendios Forestais – Galicia 2011 in a larger map

Nesta ligazón a Xunta informa do risco de Incendio diario e no seguinte PDF sobre os medios dispoñibles para a extinción dos lumes

Written by ar

Xuño 30th, 2011 at 6:10 p.m.

Unha oportunidade para a biomasa?

without comments

Sendo España uno dos grandes produtores de madeira de Europa e o segundo país con máis hectáreas de bosques, dispón dun recurso enerxético pouco explotado como é a biomasa. Ben xestionada, pode ser unha alternativa relativamente boa para a xeración de enerxía, fixar poboación rural, limpar os montes, co que evitamos incendios. Poderíamos darlle unha oportunidade?

Países nórdicos como Suecia e Finlandia, con grandes superficies forestais e un sector madeireiro e papeleiro con gran importancia na súa economía, desde hai anos expoñen con éxito a alternativa da biomasa, a alternativa da valorización duns residuos que quedan despois do proceso de curta dos bosques ou coa plantación de variedades locais de Panicum virgatum, unha planta herbácea con bo crecemento en terreos marxinais e con gran valor enerxético.

Ademais desde hai tempo, tamén veñen plantando especies de Salgueiros, árbores de relativo rápido crecemento, boa valoración enerxética e cunha vantaxe fronte a outras especies, como a fitorremediación de chans contaminados e de augas residuais.

Para iso, empregan unhas 16.000 hectáreas de salgueiros en plantacións baixas de curta rotación (3-5 anos), compostas de clons e híbridos de Salix viminalis, S. dasyclados e S. schwerinii, sendo plantados moitos deles, en zonas degradadas ou mesmo como axuda aos sistemas de depuración de augas residuais. (Ver Salgueiros para enerxía e fitorremediación en Suecia )

En Suecia, a produción de enerxía con biomasa, supuxo os 115 terawatts/hora no 2009, o que representa o 32% da enerxía consumida, grazas a plantas para a produción eléctrica, calefacción e auga quente sanitaria, grazas a centrais de biomasa centralizadas e con redes de tubaxes que achegan un sistema de calefacción a parte dos fogares suecos.

E é unha alternativa tremendamente beneficiosa porque evitamos o consumo de gasoil ou gas nas caldeiras de calefacción, co que a emisión de CO2 e de partículas contaminantes vese moi reducida, a pesar de que a combustión da biomasa emita CO2, pero son emisións neutras.

A situación de España

A utilización da biomasa en España ten pouca importancia a nivel eléctrico, xa que a maioría prodúcese para a xeración de enerxía térmica, aínda que o certo é que a potencia se ha ir dobrando desde os 90.

Con todo é igual que un gran de area no deserto, xa que no ano 2009, a biomasa supuxo 2.547 GWh de enerxía ou o 0,94 % do total das Enerxías renovables aínda que esta hai que pillala con pinzas, xa que a maioría de plantas de biomasa empréganse para xerar calor que logo é fornecido con redes de calefacción centralizada, como se pretende para para a Cidade do Medio Ambiente en Soto de Garray (Soria) (1 e 2)

Até agora, a gran maioría de plantas, eran plantas a pequena escala e nas que estaban metidas as entidades públicas mediante consorcios públicos e xeralmente aproveitábase todo tipo de residuos enerxéticos desde residuos forestais, monte de matogueira ou mesmo residuos animais, co que valorización se reduce ademais das emisións doutros GEI e pequenas partículas.

Con todo nos últimos 5 anos, estamos a comezar a dar os primeiros pasos en serio co tema da xeración eléctrica coa biomasa, coa construción de dúas plantas significativas como é a de Iberdrola en Corduente (a pioneira de só material forestal) e a de Xátiva, que é a maior planta de biomasa de España coa capacidade para producir 13 millóns de quilowatts ao ano de enerxía eléctrica e evitar a emisión de 4.000 toneladas de CO2 equivalente en compensación doutras enerxías máis contaminantes.

A Central de Iberdrola en Corduente (Guadalaxara) é a primeira en empregar exclusivamente restos forestais (unhas 26.000 toneladas), que son obtidas da limpeza e poda dos montes xa ben nas tarefas de limpeza para evitar residuos e evitando incendios nunhas 800 hectáreas de terreo, así como de cultivos enerxéticos con árbores de crecemento rápido como os Salgueiros ao modelo sueco ou con Robinia pseudoacacia (unha especie que está a comezar a dar algúns problemas de invasión da que falaremos logo).

É capaz de producir uns 14.063 millóns de KWh de enerxía ao ano, con capacidade suficiente para o abastecemento duns 14.000 habitantes. Por un parte estamos a limpar os bosques próximos e dando emprego máis de 250 empregos entre directos e indirectos, que á súa vez logra fixar poboación nunha das zonas máis deshabitadas de España.

Outro exemplo témolo coa planta de Biomasa de Allariz (Ourense) que é un referente a nivel nacional e Europeo, que lle valeron ao concello de Allariz, diferentes premios ambientais da UE.

Industria

Un caso paradoxal, foi o da industria papeleira e da transformación da madeira en España, que tanto coas emisións como cos procesos para o branqueado de papel, foron durante anos grandes focos de contaminación e que até hai pouco, apenas aproveitaran os residuos xerados pola madeira para o seu propio abastecemento.

Un exemplo de que parece que algo está a cambiar, é o caso de ENCE na súa planta de Huelva, que pretende ser a maior planta de Biomasa de España, cunha potencia de 50 MW e segundo “datos” de ENCE, na actualidade xa producen máis enerxía da que consome, aínda que son datos que convén pillalos con pinzas. O problema é que ENCE segue sendo unha das empresas máis contaminantes de España e unha das maiores deforestadoras de España coa introdución do Eucalipto, unha especie invasora, da que falaremos máis tarde.

Por outra banda, levamos uns anos con boas investigacións para a creación de pequenas plantas de biomasa en centros culturais, edificios, etc… grazas ao emprego de residuos agrícolas da viticultura ou mesmo os residuos do Oliveiral

Biomasa, o Petróleo de Andalucía

Vantaxes

Se a Biomasa xestiónase ben, pode ser unha “magnífica” fonte enerxética e relativamente ecolóxica.

1 – Considéraselle como unha fonte enerxética con emisións neutras; xa que previamente fixáronse na planta para o seu crecemento.

Aínda que emiten CO2 (emisións neutras), lograríase evitar a emisión doutros gases contaminantes que se desprenderían da combustión de petróleo, gas ou carbón nos sistemas de calefacción. Cuns 3 quilos de biomasa iguálase a un litro de gasolina, co que é unha fonte (máis) contaminante que deixamos de empregar. (segue en Problemas punto 3)

2 – Capacidade de fixar poboación en zonas rurais, carentes de emprego e cun despoboamento alarmante, xa que é unha das enerxías que máis empregos xeran por MW instalado (8,9 empregos fronte aos 0,3 da Eólica).

Por outra banda, logramos evitar a propagación de incendios, xa que aqueles bosques limpos sen matogueira, xeralmente son nos que menos avanza o lume.

3 – Coas cinzas producidas pódense empregar como fertilizante natural, aínda que as plantas requiren filtros especiais para emitar a emisión de determinadas partículas.

4 – Poderíanse chegar a crear pequenas plantas a nivel local de concellos, para que cada concello puidese limpar os seus montes e empregar esa biomasa para quentar estancias municipais co que ademais de lograr uns empregos a nivel local, reduciríase o consumo doutros combustibles en edificios públicos. Mesmo en función do tipo de concello, poderíase lograr redes de canalización a para calefacción en vivendas.

Problemas

Con todo, como dixemos, para que a biomasa como enerxía fose “ecolóxica” e potencialmente renovable, necesitaríase unha correcta xestión, ademais doutros factores.

1 – Necesitaríase unha correcta xestión dos bosques evitando a introdución de especies invasoras.

Diferentes especies de Pinus , pero especialmente Eucalyptus globulus, que se introduciu procedente de Australia de onde é natural (e nunca debeu de saír), foron as causantes dunha perda de biodiversidade brutal en zonas de Galicia, Andalucía e parte da cornixa cantábrica, sendo zonas nas que creceu con rapidez a plantación de monocultivos, primeiro para unha industria naval puxante no inicio de Século XX e logo para a fabricación de pasta de papel.

Un dos responsables deste desastre ecolóxico, foi ENCE (Empresa Nacional de Celulosas de España) anteriormente pública e logo privatizada, que se dedica á transformación de madeiras, sendo o primeiro propietario de bosques maderables de Eucalyptus en Europa e segundo produtor mundial de pasta de celulosa desta árbore, da que antes falabamos co caso da planta de Biomasa en HUELVA.

ENCE asentouse nos anos 50 na Ría de Pontevedra e para iso fomentou mediante diferentes plans do ICONA, a plantación de Eucalyptus globulus, unha especie invasora que acaba coa auga da contorna, capaz de rebrotar despois de devastadores incendios e que produce sustancias tóxicas para impedir o crecemento doutras árbores.

Introduciuse por ser unha boa materia prima, xa tiña un bo rendemento cun crecemento moi rápido, o que entre os pequenos agricultores de entón e até ben entrados no 2000, coa conivencia das autoridades locais, nacionais e europeas, fomentásese o monocultivo da invasora mediante axudas públicas.

Por tanto sería necesario unha boa xestión, algo que parece que se está facendo en Corduente con diferentes especies de Salix (biorremediadoras, de rápido crecemento e non invasoras) aínda que non o están facendo do todo ben, coa Robinia pseudoacacia, unha especie que está a dar algúns problemas nalgunhas zonas do centro peninsular e coa que corren o problema de convertela nunha invasora se se dan determinadas condicións.

Quizais o modelo de explotación máis adecuado é de especies de crecemento rápido non invasoras ou centralo exclusivamente na limpeza de bosques e residuos das curtas, pero con este último modelo a rendibilidade económica veríase reducida.

2 – Require un traslado da materia prima até a planta, co que necesitamos de maquinaria tanto para a recolección, esmagado como para o transporte até a propia planta. Certo é, que en función do tipo de material que empreguemos, en función da súa capacidade de fixación, as emisións poderían ser neutras.

Esta problemática do transporte, é o que fai que as empresas non entren de cheo no campo da biomasa, xa que a diferenza doutras enerxías, a biomasa non ten a materia prima in situ como ocorre co sol e o vento ou mesmo co biogás.

3 – Algunhas organizacións ecoloxistas como BirdLife, Transport & Environment e European Environmental Bureau (en España é mediante Ecoloxistas en Acción como membro das dúas últimas organizacións) quen recentemente deron a coñecer un informe afirmando que a biomasa non serve para combater ao cambio climático, chegando a comprala cos biocarburantes e cuestionando a eficacia da redución do CO2.

La novedad más notoria del informe, y en concreto del estudio Carbon debt of woody biomass, es que hasta ahora la biomasa no había sufrido un cuestionamiento tan frontal de los grupos ecologistas, aunque reconocen que no todo es malo y los resultados difieren según el tipo de materia prima. “El proceso es beneficioso desde el principio, aunque no tiene emisiones nulas, -recogen en Ecologistas en Acción- si se trata de residuos forestales, o en el caso de conversión de tierras de cultivo a bosques, pero en bosques explotados intensivamente estos beneficios pueden tardar entre dos y tres siglos en producirse, lo que será demasiado tarde para luchar contra el cambio climático”. La ONG concluye que “este elemento temporal es ignorado en la normativa energética europea, que prevé una reducción de emisiones para 2020 basándose en esta fuente de energía”.

Energías renovables

Aínda que teñen parte de razón nas súas formulacións, o certo é que en España a madeira non se importa, xa que se se fixese, serían totalmente inviables os proxectos de plantas de biomasa. Ademais que en España coa produción local totalmente desaproveitada, mesmo se podería chegar a ter materia para exportar, xa que España ten a segunda superficie forestal de Europa.

En canto ás críticas de que sexan con bosques explotados, se se empregan con curtas controladas cada bastante tempo e de forma rotacional, poderíase chegar a un sistema relativamente sustentable e mesmo en determinados casos, bastaría cos restos de podas e os labores de limpeza.

Mesmo aínda que os informes destas organizacións fosen correctos, poderiamos chegar a mellorar a eficiencia coa posta de placas solares sobre os secadoiros da biomasa nos exteriores das plantas, de forma que poderiamos compensar en parte as emisións no caso de non fosen neutras.

O problema para o correcto funcionamento da biomasa como unha enerxía relativamente ecolóxica, é que as administracións apenas miran polo correcto funcionamento de que non se fomenten invasoras (até agora nunca o realizaron) ou se corte só aquelas zonas que se deben de cortar.

Máis información

Biomasa-Enersilva

El peligro que viene de fuera

Los grupos ecologistas incluyen a la biomasa en su ataque a los biocarburantes

Central de biomasa de Corduente

Secadero solar para biomasa en Lubia, Soria

Ence -Huelva

La empresa ENCE proyecta la mayor planta de biomasa de España

Una ‘ciudad sostenible’ a las orillas del Duero

IBERDROLA RENOVABLES INAUGURA LA PRIMERA CENTRAL DE BIOMASA FORESTAL DE ESPAÑA EN CORDUENTE (GUADALAJARA)

La energía renovable generó el 30 % de la electricidad en 2009

La producción de energía con biomasa forestal mejorará la gestión de los bosques

Estrategia forestal de la Unión Europea

España es el segundo país de la Unión Europea con más hectáreas de bosques

Suecia se calienta con biomasa

La biomasa produce más electricidad que el petróleo en Suecia

– El césped Panicum virgatum combina la bioenergía y la conservación

– APROVECHAMIENTO ENERGÉTICO DE RESIDUOS FORESTALES EN LA PLANTA DE ALLARIZ – PDF