Ciencias

Enerxías renovables, bioloxía, ciencias, política, historia, opinións…

Archive for the ‘curiosidades’ Category

O que os Finlandeses precisam de saber acerca de Portugal

without comments

A aprovação do pacote de ajuda a Portugal, no seio da União Europeia, está dependente da posição da Finlândia. A renitência é conhecida e motivou a câmara de Cascais a montar um vídeo explicativo direccionado aos finlandeses, que foi apresentado nas Conferências do Estoril e está a ocupar os murais das redes sociais. A História portuguesa é tão enaltecida que abrilhanta, por exemplo, o abolicionismo em Portugal, fazendo crer que a escravatura acabou em 1751 – e não mais de um século depois, como de facto aconteceu.

Vía Público

Written by ar

Maio 7th, 2011 at 10:46 p.m.

O cambio climático e o seu efecto sobre o bacallau

without comments

Unha das múltiples consecuencias do cambio climático, é que está modificando os patróns migratorios de moitas especies animais así como modificacións na distribución de especies animais e vexetais; como lle ocorre a determinadas algas, que teñen que buscar condicións máis apropiadas para o seu desenvolvemento. Algo parecido, é o que se está vendo que lle ocorre ao Bacallau do Mar do Norte (Gadus morhua L.) que debe de migrar máis cara ao norte para poder buscar zooplancto do que alimentarse.

Torsk

Gadus morhua L.Fotografía en Flickr de Joachim S. Müller

A temperatura é un dos factores principais implicados na distribución dos diferentes organismos no océano, afectando ao crecemento dos produtores primarios ou dos peixes, xa que moitos deles requiren a existencia duns rangos de temperatura determinados para o seu desenvolvemento.

Desde fai anos, coñécese que o cambio de temperatura, provocan cambios na distribución das especies e polo seu efecto sobre a acidificación da auga, tal e como lle ocorre ao coral ou a súa implicación no aumento de huracáns.

Neste caso, o aumento de temperatura da auga, provocou a migración dunha especie do zooplancto, como Calanus finmarchicus Gunnerus; do Mar do Norte ao Océano Ártico en busca de augas máis frías.

C. finmarchicus, servía de alimento principal para as larvas do bacallau do Mar do Norte, polo que se viu afectado, ao migrar C. finmarchicus. A chegada doutras especies diferentes de zooplancto, non axudaron ao desenvolvemento normal das poboacións de bacallau, xa que as novas especies eran menos abundantes e eran menos aptas para as fases das larvas do bacallau (UE, 2007) polo que o crecemento sería menor.

Noutros casos, foi o propio bacallau o que migrou para atopar o  alimento.

O bacallau necesita temperaturas frías na auga e cando a temperatura do océano aumentaba; entre 1 e 3ºC, os bancos de bacallau, migraban entre 48 e 403 quilómetros máis ao norte, en procura de temperaturas frías (Perry et al., 2005). Noutros casos, chegouse a unha migración do zooplancto de ata 1200 km (750 millas) ou o que é o mesmo duns 30 km por ano cara ao norte.

Ademais, segundo os diferentes estudos, obsérvase que o aumento da temperatura, provocaría que os lugares de desova, trasladásense máis cara a zonas máis cara ao norte (das costas do Labrador cara ao Océano Ártico) e as migracións de primavera prodúzanse máis pronto (Drinkwater, 2005).

Segundo este mesmo autor no Golfo de Maine, unha subida de 1 grao na auga, provocaría unha diminución do rendemento das poboacións de bacallau de ata 21% e no caso de 2 graos centígrados, de ata o 42%, cunha previsión de que as pesqueiras puidésense reducir á metade en 2050 en Estados Unidos (Cheung et al., 2008).

Desta forma, poboacións das zonas máis cara ao ártico, aumentarían con temperaturas máis cálidas, mentres que as das zonas máis cara ao ecuador, diminuirían co aumento de temperatura.

Algo parecido ocorre coa subespecie de Bacallau, Gadus morhua callaris L. (Bacallau do Báltico), onde con invernos suaves e unha menor chegada de auga do Mar de Mar de Skagerrak e o aumento de auga doce procedente dos ríos da rexión, provócase unha desalinización progresiva.

A auga salgada, máis pesada que a doce, descende na columna de auga e os ovos de bacallau que necesitan dunha salinidade determinada para o seu desenvolvemento para poder permanecer en suspensión, provocaríalles que terían que descender na columna de auga, onde hai unha menor cantidade de osíxeno, polo que a súa supervivencia vese posta en perigo, coa consecuente diminución de poboacións de Bacallau (Brander, 2007).

Para rematar, unha investigación recente do Instituto Español de Oceanografía (IEO), concluíu que se o arrequecemento do mar do Norte prosegue ao ritmo proxectado polo Panel Intergobernamental do Cambio Climático, a supervivencia das larvas desta especie reducirase de xeito considerable, o que dificultará a recuperación do stock e xa que logo da supervivencia dunha pesqueira cunha importancia vital para a rexión.

Segundo o estudado polo IEO, existe unha relación entre o tamaño do grupo de reprodutores de bacallau e a súa descendencia que estaría influída pola temperatura da auga e a dispoñibilidade de comida para as larvas, algo que concorda co que publicado anteriormente

Este vídeo de 2009 da Deutsche welle, toca o tema da problemática existente en Noruega cos cambios no bacallau (en inglés).

Norway: Climate Change Drives off Norwegian Cod | European Journal

Máis información

– Brander K.M. (2007) Global fish production and climate change. PNAS December 11, 2007 vol. 104 no. 50 19709-19714

– Drinkwater K.F. (2005) The response of Atlantic cod (Gadus morhua) to future climate change. ICES Journal of Marine Science, 62: 1327e1337 (2005) – doi:10.1016/j.icesjms.2005.05.015

– Olsen EM, Ottersen G, Llope M, Chan K-S, Beaugrand G, & Stenseth NC (2010) Spawning stock and recruitment in North Sea cod shaped by food and climate. Proceedings of the Royal Society B, doi:10.1098/rspb.2010.1465

– Perry et al. (2005). Climate Change and Distribution Shifts in Marine Fishes. Science, VOL 308: 1912-1915

– Pesca y acuicultura en Europa. Cambio climático: ¿qué impacto tiene en la pesca?. Comisión Europea, Dirección General de Pesca y Asuntos Marítimos. N°35 agosto 2007

Gadus morhua

Calanus finmarchicus

Acidificación océano

El cambio climático amenaza las poblaciones de bacalao del mar del Norte

¿Por qué ocurre el blanqueamiento de los corales?

Huracanes, terremotos y cambio climático

North Sea cod ‘doomed by climate change’

Climate Change And Fisheries: US Atlantic Cod Population To Drop By Half By 2050

Cod, climate, and Nature’s new Climate Change journal

A cidade de Minamisanriku antes e despois do Tsunami

without comments

Montaxe realizada pola canle nipoa NHK, na que se mostra a acción devastadora do tsunami polo tremor no Xapón, na cidade de Minamisanriku e como parte dos edificios da cidade desaparecen logo do paso das ondas. Na cidade de Minamisanriku hai case 10.000 desaparecidos

Entrando na cidade de Miyagi

—-

O tsunmi en directo dende o aire, gravado por un helicóptero

O tsunami entrando nunha cidade xaponesa

Written by ar

Marzo 12th, 2011 at 11:53 p.m.

A invasión do mexillón cebra

with one comment

Unha das consecuencias do transporte marítimo é o das invasións biolóxicas de determinados individuos en ecosistemas novos, sen inimigos que lles poidan combater. Algo disto ocorre co mexillón cebra (Dreissena polymorpha Pallas), un molusco típico do Mar Caspio, Aral e Negro pero que invadiu dunha forma moi forte o Río Ebro. Mediante esta animación do Grupo Divulgare da UVIGO, podemos ver como é a invasión do mexillón cebra grazas a que se fixa nos cascos dos buques.

Invasiones Biológicas. Mejillón cebra. (Dreissena polymorpha) from divulgare on Vimeo.

Na actualidade o problema do Mexillón Cebra en España, afecta practicamente a todo o Ebro dunha forma máis ou menos estable (tamén a parte da conca do Río Júcar), aínda que especialmente á final da desembocadura do Río Ebro.

Desde logo os encoros augas arriba tampouco axudan, xa que son un “ecosistema” propicio para a súa expansión ao apenas ter posibles depredadores nunhas augas mortas como as dun encoro así como a existencia de embarcacións de recreo que poden ir de encoro en encoro.

Aínda que o mexillón cebra, morre ante a acción da auga salgada, en realidade si poden sobrevivir en auga salgada durante un período de tres semanas, xa que o mexillón pode pechar as valvas e funcionar como unha forma de resistencia.

Este vídeo, foi creado polo Grupo Divulgar da Unviersidade de Vigo, que se presenta en HD 720p e que foi creado para a súa utilización libre como material docente. Máis información sobre o proxecto Divulgare.

Written by ar

Febreiro 7th, 2011 at 8:55 p.m.

Por que se di “onda de frío” e non “inverno”?

without comments

Ao fío dun artigo lido vía Menéame, no que se critica que se chame Onda de frío, ao que o autor considera que é o inverno. Mágoa que o autor do artigo tan demagóxico, non se informase previamente un pouco sobre por que hai que dicir onda de frío ou onda de calor. (Este post podería servir perfectamente para Isaac Rosa nun artigo demagóxico seu de hai tempo)

Resulta que el invierno está llegando a 29 provincias de 12 autonomías Españolas, y cómo no, ya anuncian una ola de frío. No lo entiendo: según esta gente, si no existiesen las olas, tanto de frío como de calor, no tendríamos ni invierno ni verano, y nuestra vida transcurriría en una eterna primavera (qué malo sería esto para los alérgicos), de hecho todavía me sorprende que no llamen ola de oscuridad a la noche y ola de luz al día.

Como los del instituto de meteorología (AEMET) han adoptado desde hace varios años esta terminología (apocalíptica, según creo), puedo predecir y predigo que: seguro que por lo menos hasta marzo (hasta que acabe el invierno), tendremos a razón de una o dos olas de frío por mes, de las cuales las de diciembre y enero (los dos meses más fríos), serán olas de frió polar o puede que a alguna de esas olas se las llame ola antártica, por hacerlo más exótico, ya que son los dos meses más fríos.

Bichotoblog Vía Menéame

Para comezar, habería que dicirlle ao autor, que o inverno aínda non chegou, porque de momento e até o 21 de Decembro, o inverno como tal non empeza, porque estamos no outono.

Como o seu nome indica, unha “onda de frío”, que é un suceso de carácter excepcional, caracterizado por unha temperatura menor á normal da desas datas e na que se unen diferentes factores meteorolóxicos como cambios na presión atmosférica e na dirección dos ventos (masas de aire árticas ou polares segundo o tipo de onda de frío).

Da mesma forma que ocorre no verán coas “ondas de calor”, trátase de sucesos excepcionais, caracterizados por unhas temperaturas superiores á media da época, así como diferentes condicionantes especialmente da dirección dos ventos, que en Europa adoita deberse a cambios na dirección dos ventos procedentes de África e que nos últimos anos estamos a ver como se están incrementando.

Las olas de frío y calor son producto, según define la Organización Meteorológica Mundial, de un fuerte enfriamiento o calentamiento del aire, respectivamente, motivadas por la invasión de una masa de aire muy fría o muy cálida, según el episodio del que se trate, que se extiende sobre un amplio territorio. En palabras de Jorge Olcina Cantos, uno de los más destacados meteorólogos españoles, las olas de frío y calor son “episodios meteorológicos que, con frecuencia diversa, provocan una esporádica alteración del ritmo térmico normal en distintos ámbitos planetarios”. Por tanto, en base a las definiciones anteriores, podemos afirmar que las olas de frío y de calor son riesgos geoclimáticos o geotérmicos que tienen que quedar constatados en un hecho meteorológico.

La duración de estos episodios suele ser muy breve, de entre 3 y 4 días, aunque pueden prolongarse durante más tiempo si son muy potentes. En nuestro hemisferio, el hemisferio norte, en el que se encuentran Andalucía y España, las olas de frío se presentan entre mediados de noviembre y marzo, con especial incidencia en los meses centrales de enero y febrero, en los que se afronta el nivel máximo de riesgo. Por su parte, las olas de calor son propias de los meses de julio y agosto, como meses punta, y fechas aledañas de la época estival.

Asociación Internacional de Gestores de Emergencias

Durante estes días estamos a ver como unha onda de frío, está a atravesar a Península Ibérica cunha incidencia no Norte Peninsular, e que tamén está a afectar a diferentes países de Europa, desde Inglaterra ao centro de Europa, debido á existencia de masas de aire polar que non son características desta época na que nos atopamos.

Masas de aire polar

Tienen menos intensidad.

Éstas no se forman en los polos sino en zonas alejadas de éstos situadas entre los 55 y 70 grados de latitud. Son frías, secas y de estratificación estable porque se forman en las regiones de altas presiones del interior de Asia central y Canadá. Estas masas, en su viaje hacia el Sur, si se desplazan sobre regiones terrestres muy cálidas, aumentan su temperatura y se inestabilizan, dando lugar a la formación de nubes pero no llueve ya que mantienen la misma humedad que tenían en su origen. Pero si se desplazan sobre el océano Atlántico o Pacífico la masa sufre más cambios. El aire que en el inicio era seco puede cargarse de humedad. En contacto con aguas frescas se forman bancos de niebla o nubes estratiformes que desprenden débiles lluvias. Pero en contacto con zonas más cálidas, la capa de aire inferior de la masa se va calentando, la cual cosa genera movimientos dentro de la masa dando lugar a nubes cumuliformes y precipitaciones de tipo tormentoso.

El aire polar marítimo procede del atlántico septentrional y alimenta al sector posterior de las borrascas frontales.

El aire polar continental nace en Europa central y occidental.

Rinamed

De feito durante estas ondas de frío, alcánzanse temperaturas inferiores á media normal que existe durante esas datas e que dura durante uns días, a diferenza do que ocorre no inverno cunhas temperaturas medias máis baixas, onde unha onda de frío como a actual podería ser normal; mesmo apenas se notaría coa media habitual de inverno.

Se considera la ola de frío como un enfriamiento importante del aire o una invasión de aire muy frío sobre una zona extensa. Las temperaturas alcanzadas durante una ola de frío se situan dentro de los valores mínimos extremos. Dadas las características especiales de este fenómeno, el Plan METEOALERTA establece que se elaborarán Boletines de Aviso que corresponden a la denominación de “especiales”, ya que se apartan de las especificaciones de los ordinarios.

Se entiende por temperatura mínima extrema el valor más bajo alcanzado en un período de tiempo. Los umbrales que se han definido están en función de las características climatológicas de las diferentes zonas de nuestro país y se pueden consultar en las descargas para las categorías amarillo, naranja y rojo.

Inforiesgos – Aemet

A razón da existencia de alertas meteorolóxicas

As alertas que emite Protección Civil, teñen a función de avisar e preparar aos diferentes servizos de emerxencias, en previsión de problemas.

Xeralmente durante estas ondas de frío ou calor, as situacións que poderiamos considerar como fóra do normal, increméntanse como mortes excesivas por ondas de calor (como ocorreu en Europa no 2003) en comparación ás mortes que adoitan existir no verán por sucesos deste tipo.

Ou como ocorre con estas ondas de frío, onde se pon en alerta aos servizos de limpeza de estradas, en previsión de nevadas máis intensas do normal por esas datas nas zonas de alta montaña ou directamente para alertalos de nevadas en zonas nas que non é normal a existencia das mesmas nesas datas.

UMBRALES DE ALERTA

En este fenómeno hay un importante componente subjetivo. Hay cierta complicación para el establecimiento de los umbrales.

En España se consideran los siguientes:

– Descenso de al menos 6 ºC en 24 horas. Depende de la zona que se trate la temperatura mínima deberá ser una u otra:

  • Temperatura mínima alcanzando un umbral de 0ºC en el litoral de la Península y de Baleares, Ceuta y Melilla.
  • Temperatura mínima alcanzando un umbral comprendido entre 0ºC y los –5ºC en las zonas cuya altitud se halle entre el nivel del mar y los 200 m.
  • Temperatura mínima alcanzando un umbral comprendido entre -5ºC y los –10ºC en las zonas cuya altitud se halle entre los 200 y los 800 m.
  • Temperatura mínima alcanzando un umbral inferior a -10ºC en las zonas cuya altitud se halle comprendida entre los 800 y los 1200 m.

Para altitudes superiores, al igual que con las nevadas, no se establecen umbrales ya que se supone que la población ya está acostumbrada o bien no son zonas pobladas.

Rinamed

Máis información

Que manía con llamar ola de frío al invierno

No es la nieve, es Madrid

OLAS DE FRIO Y CALOR

Ola de frío

Rinamed – Ola de Frío

El concepto de ciclogénesis explosiva o “bomba meteorológica”

Written by ar

Novembro 27th, 2010 at 8:49 p.m.

Os últimos dez séculos de Europa en 5 minutos

without comments

O seguinte vídeo mostra a evolución das fronteiras europeas nos últimos dez séculos

Vía Menéame

Written by ar

Novembro 13th, 2010 at 7:51 p.m.

Bu neno, soy el nuevo dueño de Coruña!

without comments

Coruña ten novo dono, El Freddy.

Written by ar

Setembro 7th, 2010 at 7:02 p.m.

Vigo no verán de 2006

without comments

Ó ver as imaxes de Rusia abafada polo fume, recordáronme en certa forma a situación que sofreu Galicia no 2006. A imaxe que vos poñemos a continuación, tomouse no mes de Agosto de 2006 na cidade de Vigo.

Incendios Galicia

A fotografía en grande picando aquí.

Written by ar

Agosto 20th, 2010 at 11:27 p.m.

A acción do Betadine®

without comments

A maioría das veces cando nos facemos unha ferida, tendemos a aplicar sobre a mesma, unha solución de povidona e iodo, nun 10%, xeralmente cun produto coñecido como Betadine®. ¿Cal é o motivo?

O Betadine®, con respecto a outros produtos iodados, ten a vantaxe da súa capacidade antimicrobiana de amplo espectro sendo empregado tanto para pequenas feridas como para preparar a pel para unha operación.

Desta forma, a Povidona (polivinilpirrolidona, abreviado PVP) que é un polímero soluble en auga e fisiológicamente aceptable tanto para os seres humanos como para outros animais, que é capaz de combinarse co iodo, facendo que sexa máis soluble.

O mecanismo de acción bactericida explícase porque os derivados do iodo, como a Povidona Iodada, penetran e inactivan as células formado complexos cos aminoácidos e os ácidos grasos non saturados, provocando a alteración da síntese proteica e da membrana celular.

No caso da Povidona Iodada, a dilución na que se atopa, incrementa o proceso de liberación do Iodo e a actuación do mesmo mediante reaccións de óxido-redución. No proceso de aplicación, para que sexa inocuo para o organismo, o iodo transfórmase en ioduro, que é biolóxicamente inactivo.

O iodo e en xeral os iodóforos, teñen unha boa actividade contra as bacterias Gram positivas, Gram negativas, micobacterias, algunhas esporas, virus e algo menor en contra dos fungos.

Cando o betadine, ponse en contacto coa pel, o iodo é liberado lentamente e non provoca característicamente a sensación irritante que comunmente se presenta despois da aplicación da tintura alcohólica de iodo.

Grazas a esa capacidade de acción beneficiosa tanto a nivel de antisepsia como de comodidade para o paciente (sen efectos negativos), a povidona iodada ou Betadine®, é un produto tan estendido e usado. Sinxeleza e efectividade.

Algúns problemas

Con todo, nalgúns pacientes non se pode empregar, debido á alerxia dos mesmos co Iodo ou en recentemente nados.

Written by ar

Abril 26th, 2010 at 8:50 p.m.

Así son as micropartículas do Volcán de Islandia

without comments

Grazas á Axencia de Protección de Medio Ambiente de Escocia, podemos ver as micropartículas que viaxan na nube de cinzas e fume procedente do volcán baixo o glaciar Eyjafjallajokull, en Islandia e que está a provocar o peche do espazo aéreo europeo. As micropartículas foron colleitadas en Lerwick o Xoves 15 de Abril cun tamaño de 15 × 20 µm a 70 × 85 µm.

Vista a x100 – Scottish Environment Protection Agency

Vista a x400 – Scottish Environment Protection Agency

Partículas vistas a x400, colleitadas en Aberdeen na mañá do 16 de Abril. As partículas teñen un tamaño aproximado de 60 × 70 µm. -. – Scottish Environment Protection Agency

Unha análise máis detallada realizado polo Instituto Macaulay mostrou en liñas xerais, tamaño uniformes dunhas 20 micras e a forma das partículas era angular, exhibindo algunhas estrías e outras con fracturas concoidea, típicas de materiais fráxiles.

Scottish Environment Protection Agency

A maioría de partículas recollidas mostran unha composición similar, consistente en Silicio, Osíxeno, Aluminio, Sodio, Calcio, Magnesio, Hierro e acedo clorhídrico. Con todo, non se logrou atopar a presenza de compostos florados. Con todo, segundo informes dos organismos encargados da análise das partículas en Noruega, si atoparon derivados do Flúor, aínda que en cantidades pequenas.

Perigo para saúde pública

Aínda que nun primeiro momento díxose que nun principio a nube de cinzas e fume, non ía causar problemas para a saúde pública, coas análises está a verse que existe perigo, xa que as partículas poden causar irritación en ollos e pel, ademais das persoas con enfermidades respiratorias como asma, enfisema ou bronquite que poden ser máis susceptibles á irritación, xa que penetran dunha forma profunda nos pulmóns.

O perigo reside en que as emisións volcánicas, ademais do CO2, tamén se emiten outros gases e micropartículas de SO2, HCl, NH3, H2S, HF.

Efectos no Medio Ambiente

É algo que se está avaliando e como vai afectar (subir ou baixar a temperatura). De momento baséanse nos datos dunha anterior erupción tamén xerada en Islandia en 1783 que afectou á temperatura de todo o Hemisferio Norte, provocando a súa diminución en varios graos.

Segundo o climatólogo da Universidade de Viena, Herbert Formayer, se as partículas de cinza do volcán puidesen alcanzar a estratosfera, durante varios anos, poderíase lograr un “efecto refrixerador” ao reducir a radiación solar.

A estratosfera sitúase a uns 12 quilómetros da superficie terrestre e a esa altura, “non hai choivas que puidesen lavar as partículas” polo que as cinzas producidas polo volcán poderían permanecer alí durante 2 ou 3 anos e por tanto actuar como unha especie de antuca que reducise a radiación solar sobre a terra.

Así está agora a nube de fume e cinzas sobre Europa (Instituto Noruegués de Metereología)

Picar para ampliar la imaxe

A nube do volcán do glaciar Eyjafjallajökull vista polo Eumetsat

¿Por que os avións non poden voar?

Non só é que as cinzas lixan toda a superficie do aparello, raiando os cristais da cabina até reducir por completo a visibilidade, senón que se penetran no sistema de ventilación, incomodando aos pasaxeiros cun intenso cheiro a xofre. O peor de todo é que se incrustan nos motores, onde desactivan ou trastornan os sistemas eléctricos e mecánicos até o punto de que poden causar a parada dos reactores.

El presidente del Colegio Oficial de Pilotos de la Aviación Comercial, Luis Lacasa, señaló que este tipo de cenizas son pequeñas partículas de polvo “altamente abrasivas” que al entrar en las turbinas pueden llegar a parar los motores. Por ello, la decisión que se ha tomado de cerrar al tráfico aéreo los principales aeropuertos del norte de Europa, ante la nube de ceniza originada por la erupción de un volcán en Islandia, es la “más sensata”.

Lacasa añadió, que el efecto de estas cenizas es como la de atravesar un “chorro de arena”, y a 800 kilómetros por hora, lo que puede producir que todos los cristales del avión queden esmerilados. Además, según este piloto, también tiene el efecto de “entrar en las turbinas y deformarlas”, llegando a “apagar los motores”, lo que origina un riesgo para la seguridad del avión.

La Vanguardia

Máis info:

Las cenizas volcánicas son abrasivas y pueden parar los motores de un avión.

El riesgo de atravesar en vuelo una nube volcánica

La OMS advierte del peligro potencial de una parte de las cenizas del volcán islandés

La nube volcánica amenaza con llegar esta noche a la frontera catalana de Francia con España

Ash dust particles – MetOffice

What is Volcanic Ash?

Volcano Ash: England Grounded In Flight Ban

Icelandic volcanic ash alert grounds UK flights

Typical chemical composition of volcanic ash

Alarma en Islandia

Experto austríaco dice que cenizas del volcán islandés pueden enfriar clima

Un volcán islandés provoca el caos aéreo en Europa

Aena cierra siete aeropuertos del norte de España por la nube de ceniza volcánica